Dla wielu osób symbolem Mediolanu jest katedra, dla bardziej wtajemniczonych jest nim figura znajdująca się na najwyższej iglicy katedry czyli Madonnina. Dla mediolańczyków to nie tylko zabytkowy, pozłacany posąg. To opiekunka miasta, bohaterka słynnej lombardzkiej pieśni O mia bela Madunina, symbol Mediolanu, który do dziś spogląda na stolicę Lombardii z miejsca położonego wyżej niż iglica katedry. Jakim cudem? Wyjaśnimy w tekście
Pomysł umieszczenia figury Matki Bożej na głównej iglicy pojawia się po raz pierwszy na przedstawiającym katedrę drzeworycie włoskiego malarza i architekta Cesarego Cesariano z 1521 roku widocznym poniżej.

Cesariano narysował sylwetkę Matki Boskiej Wniebowziętej. Faktycznie podobna figura trafiła na szczyt katedry dopiero w 1774 roku, czyli ponad 250 lat później.
Do wzniesienia najwyższej iglicy doszło po tym, gdy w 1762 roku Francesco Croce otrzymał zlecenie zbudowania Guglia Maggiore od arcybiskupa Giuseppe Pozzobonellego. Projekt powstał w 1765 roku, a konstrukcja sięgająca 104,34 metra została ukończona w 1769 roku.

Wówczas ogłoszono konkurs na rzeźbę, która stanie na szczycie katedry. Wygrał go Giuseppe Perego. Na podstawie jego projektu rzeźbiarz Giuseppe Antignati wykonał drewnianą formę figury, a złotnik Giuseppe Bini wykuł ostateczną rzeźbę z blachy, a następnie pokrył ją złotem.
Figura Madonniny została oficjalnie umieszczona na szczycie najwyższej iglicy 30 grudnia 1774 roku. Czubek figury wraz z halabardą sięga 108,5 metra. W muzeum katedralnym (Museo del Duomo – link) można podziwiać naturalnej wielkości głowę Madonniny z orzecha, jeden z trzech konkursowych modeli projektu Perego.

Jest tam także oryginalny, wykonany z żelaza stelaż zdemontowany w czasie remontu w 1967 roku. Ostatnie złocenie figury wykonano w 2012 roku, użyto wówczas około 387 gramów złota.
Dodatkowo znajduje się tam przygotowana przez odlewnię Fonderia Nolana del Giudice kopia w skali 1:1 zaprezentowana z okazji Expo Milano 2015. Kopia jest odlana z brązu i możecie zobaczyć ją w tym tekście.

Powstała figura ma 4,16 metra wysokości, miedziane poszycie o wadze 399 kilogramów i „nowy” szkielet wewnętrzny ze stali nierdzewnej o wadze 584,8 kilograma. Maryja stoi na obłoku z lekko rozłożonymi na boki ramionami, otwartymi dłońmi i wzrokiem skierowanym w niebo. Rzeźba została zaprojektowana tak, by sprawiała wrażenie unoszącej się ku górze.
Wokół głowy umieszczona jest aureola z dwunastu gwiazd będąca odniesieniem do Apokalipsy św. Jana. Figura ukazuje scenę Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, a pod jej stopami znajduje się chmura. Najbliżej figury podejdziemy zwiedzając dach katedry w Mediolanie, tu opisujemy cennik wstępu na zwiedzanie (link).

Potem wielki znak się ukazał na niebie: Niewiasta obleczona w słońce i księżyc pod jej stopami, a na jej głowie wieniec z gwiazd dwunastu – Apokalipsa św. Jana (rozdział 12, werset 1)
Obok figury zamontowana jest halabarda pełniąca w rzeczywistości funkcję piorunochronu.
Madonnina stała się dla mieszkańców Mediolanu symbolem nie tylko religijnym, ale i patriotycznym. W czasie tak zwanych Pięciu dni Mediolanu, czyli zbrojnego powstania przeciwko austriackiej okupacji w czasie Wiosny Ludów w dniach 18-22 marca 1848 roku, na figurze zawieszona została włoska flaga. Tricolore jest obecnie wywieszana dziewięć razy w ciągu roku w dni najważniejszych świąt narodowych, a także okazjonalnie w dni wyjątkowych uroczystości miejskich lub narodowych. Poniżej posłuchać możecie utworu O mia bella Madunina.
W sierpniu 1939 roku Madonninę na katedrze zakryto płótnem, by złocona figura nie stała się drogowskazem dla alianckich bombowców. Odsłonił ją ponownie, 6 maja 1945 roku, kardynał Alfredo Ildefonso Schuster, ogłoszony błogosławionym przez papieża Jana Pawła II w 1996 roku. Jego szczątki zobaczycie odsłonięte wewnątrz Katedry (link).
Mówią u nas, że kiedy medjolańczyk oddala się od rodzinnego grodu, strach go ogarnia, gdy spostrzega, że „la Madonnina del Duomo” znikła mu z oczu – mówił Achilles Ratti, późniejszy papież Pius XI, w rozmowie z 23 lipca 1919 roku z dziennikarzem Kurjera Polskiego
Zakaz przewyższania Madonniny

Z Madonniną w Mediolanie związany jest ciekawy lokalny obyczaj. Według tradycji żaden z budynków w mieście nie może sięgać wyżej niż Madonnina. Negdyś nie była to tylko niepisana umowa. W latach 30. XX wieku obowiązywały przepisy miejskie (tzw. regolamento edilizio), które formalnie zabraniały wznoszenia budynków wyższych niż katedra i sięgających wyżej niż Madonnina.
Dlatego też wzniesiona w 1933 roku na V Triennale w Mediolanie wieża obserwacyjna Torre Branca (tu więcej o niej) sięga wysokości 108,6 metra, a brutalistyczny wieżowiec Torre Velasca ma zaledwie 106 metrów wysokości.
Pierwszym mediolańskim budynkiem, którego czubek przewyższył Madonninę z Duomo był modernistyczny wieżowiec Pirelli oddany do użytku w 1960 roku. Wieżowiec Grattacielo Pirelli sięga 127,1 metra wysokości. By tradycji stało się zadość na jego szczycie umieszczono wówczas kopię Madonniny. Zwyczaj ten tak się spodobał, że kopia Madonniny trafiała później na kolejne najwyższe budynki w mieście.

W Mediolanie znajdują się obecnie trzy kopie Madonniny umieszczone odpowiednio na wieżowcu Pirelli (127,1 m), na szczycie Palazzo Lombardia (161 m) oraz na dachu Allianz Tower (209 m). Co ciekawe, pod względem tzw. wysokości strukturalnej (mierzonej razem z iglicą) najwyższym budynkiem w mieście i w całym kraju jest UniCredit Tower (231 m).
Mimo to kopia rzeźby ominęła ten gmach i trafiła na Allianz Tower. Wynika to z faktu, że w mediolańskiej tradycji liczy się wysokość samego dachu, a nie iglic czy anten. Dach UniCredit Tower kończy się na 158 metrach (poniżej Palazzo Lombardia), podczas gdy Allianz Tower ma najwyżej położone piętra użytkowe w kraju.
Umieszczona tam Madonnina to pozłacana figura z brązu o wadze 145 kilogramów i wysokości 1,5 metra. Łącznie na szczytach mediolańskich gmachów są, licząc z oryginałem, cztery figury Madonniny.
Wybierając się na derby Mediolanu możecie posłuchać wykonania pieśni O mia bela Madunina w wykonaniu kibiców AC Milan i Interu.








